Ngā mahi angahāruki ririhau i Aotearoa
Ko tā Te Pā Whakamarumaru (NZSIS), he tūhura i ngā mahi angahāruki ririhau i Aotearoa me tāwāhi tērā ka whakamōrea i te haumaru ā-motu o Aotearoa.
Ko te angahāruki, he pūnaha whakapono taha hāhi, pāpori, taha tōrangapū rānei e tū ana i waho o ngā pūnaha whakapono e whakaaetia whānuitia ana. Ko ētahi wehenga nui tonu o ngā porihanga whānui, kāore rawa e pai ki tā rātou tū. Ehara te whakaae ki ngā whakaaro angahāruki, ahakoa te mōrikarika, i te mahi takahi i te ture i Aotearoa. Ko tētahi āhuatanga o te noho ki te porihanga e tuwhera ana, e māhorahora ana, e hāpai ana i te manapori, ka wātea ngā tāngata ki te whai i ngā pūnaha whakapono e pai ana ki a rātou. Engari, ko te tahuri ki tētahi mahi ririhau, ko te āta tautoko rānei i tētahi mahi ririhau, i runga i tētahi whakapono angahāruki, he takahi tonu tērā i te ture.
Ko tā NZSIS tautuhi i te angahāruki ririhau, ko te tahuri, ko te whakaae rānei ki te ririhau hei whakatutuki i tētahi panonitanga tōrangapū, pāpori, hāhi rānei. Arotahi ai te taihāruki ririhau ki ngā rōpū, e ai rā ki a ia, kei te whakararu i tana angitū, i tana noho ora rānei, e taupapatu ana rānei ki tāna titiro ki te ao. Ko ngā momo angahāruki ririhau e kitea nuitia ana, e takea mai ana i ngā whakaaro taha tōrangapū, taha hāhi rānei, taha tuakiri kē rānei.
Te mōhio ki ngā tohu
Kohikohi ai te NZSIS i ngā pārongo huhua i āna mahi tūhura. Ka takea mai ētahi tino pārongo mō āna mahi tūhura i ngā pūtahi kāwanatanga, i ngā hoa pātui o tāwāhi, me ngāi tūmatanui anō.
Ehara i te mea ka tautohua aunoatia ngā tohu o te tangata kua kawea ki te hāpai i ngā mahi ririhau e ngā pūtahi kohi parongo hei kaupare whakamōreatanga me ngā pūtahi hāpai i te ture. Arā kē, mā ngā tāngata noa o Aotearoa e kite wawe ngā whanonga me ngā mahi hei māharahara mā tātou i mua i te kitenga e ngā pūtahi kohi pārongo.
Ko te aratohu nei ‘Know the signs’ [PDF, 2.4 MB] i puta i te tau 2022 tētahi o ngā tino rauemi e kite ai ngā tāngata o Aotearoa i ngā tohu tōmua o te angahāruki ririhau. He waitohu kei reira mō ngā whakaaro, ngā whakapono, ngā pānga me ngā hononga, te rangahau me te whakamahere, te kohi mātauranga, te kohi rawa, te whakariterite, te aroā whakamarumaru, me ngā panonitanga i ngā whanonga.
E arotahi ana te aratohu ki ngā whanonga whāiti, ki ngā mahi whāiti ka kitea i te ao tūturu, tē aro kē ai ki mea tuakiri, ki mea tangata rānei.
Te whakatuatea
E ai ki te ture o Aotearoa, ko te whakatuatea, ko te mahi ka mahia i runga i ngā whakapono, i te tōrangapū, i te hāhi rānei, e whai ana ki te whakawehi i tētahi taupori, ki te uruhi rānei i te kāwanatanga ki te kawe ake, ki te whakarere atu rānei i tētahi mahi.
Ko te taumata ā-motu mō te tūpono pā o te whakatuatea e tohu ana i te kaha tūpono ka pā tētahi mahi whakatuatea i Aotearoa. I te wā i tāia ai, ko te whakatau mō te tūpono pā o te mahi whakatuatea i Aotearoa, ko te tērā pea ka pā.
Kotahi, neke atu rānei, ngā arotakenga ōkawa i te taumata ā-motu nei i ia tau, engari ki te panoni ngā āhuatanga o te wā, ka panoni anō ko te taumata. Ka arohia te horopaki whakatuatea o Aotearoa me ngā āhuatanga whakamōrea o tāwāhi e hāngai ana.
He tauira whakapūaho
Tauira whakapūaho 1
Ka tūhuratia e te NZSIS tētahi tangata e tino whakapaetia ana i huri ki te tautoko i tētahi rōpū angahāruki ririhau ā-hāhi (FMVE) nā runga i tana pānui i ā rātou kōrero i te ipurangi.
Ka pānui te tangata nei i ngā kōrero whakanewha a te Ranga Ihirama e mea ana ki te ‘hāpono’ i te houtupu o te rōpū hāhi nei. Kātahi ia ka kimi arahanga taha hāhi anō i taunaki i ngā kōrero IS. I konā, ka huri ki te āta tautoko i ō rātou whakaaro angahāruki ririhau.
He whanonga tēnei kitea ai i ngā taihāruki ririhau – ka āta rapu rātou i ngā kōrero e taunaki ana i tā rātou titiro ki te ao.
Tauira whakapūaho 2
Ka tae mai ki te NZSIS he pārongo i tētahi o ngā pūtahi pātui mō tētahi tangata i Aotearoa e tuku kupu tautoko ana i te ipurangi mō te tūkino i ētahi rōpū tokoiti kāore i kiritea, he tūkino i ahu mai i tētahi pūnaha whakapono. I te āhua o ana kupu, kua whiwhi rākau kōhuru anō pea te tangata nei.
Ahakoa tā te tangata nei whakapuaki i tana tautoko i te White Identity Motivated Violent Extremism (W-IMVE), ko ētahi anō o ana kupu, mō ētahi nawe whānui, mō ētahi rōpū whānui, ā, kāore te katoa i rere ngātahi me ngā whakaaro o te W-IMVE.
Nā te taupatupatu me te whakaroiroi o ana kōrero, nā ētahi atu ngoikoretanga hoki, tae atu ki tōna taiohinga me tōna hauora hinengaro, ka uaua ki te NZSIS te āta whakatau i te kaha o te tū whakamōrea a tēnei tangata. Heoi anō, ka āta mahi tahi mātou ki ō mātou hoa pātui i Aotearoa nei ki te āwhina i te tangata nei, ā, ka whakaritea he tikanga hei whakaiti i te tūraru.
Tauira whakapūaho 3
Ka tae mai ki te NZSIS he kōrero i tētahi o ngāi tūmatanui mō tētahi taiohi e whakaatu ana i ngā whanonga tautoko i ngā whakaaro angahāruki ririhau e toko ana i te tuakiri mā. I aro nui te taiohi nei ki te tangata whakatuatea o Ōtautahi, ki ngā waitohu Nazi, ki ngā kōrero ririhau hoki i te ipurangi.
Ka tūhuratia e te NZSIS kia mōhiotia ai te kaha me te whārahi o ana whakaaro, ā, mehemea e whiriwhiria ana, e taea ana hoki e ia tētahi mahi kino mō te angahāruki ririhau te take. Ka mahi tahi mātou ki Ngā Pirihimana o Aotearoa, me te whakatau iho he iti te tūpono ka huri rawa te taiohi nei ki te ririhau, waihoki, he maha ngā āhuatanga ārai e karapoti ana i a ia e kore ai ia e taka rawa ki te pērā.
Heoi anō, e mihi ana te NZSIS i ēnei tūmomo whakamōhio mai a te iwi tūmatanui.
Te pūrongo i tētahi māharahara mō te noho haumaru o te motu
Ki te tūpono kite koe i ētahi whanonga, i ētahi mahi rānei e tupu ai te māharahara, tēnā koa whakamōhio mai. Mā ō pārongo pea mātou e āwhina ki te kaupare atu i ngā mahi whakamōrea a ngā ringa angahāruki ririhau, whakatuatea anō hoki.